KANAL Brussel: een stukje stad, tot op het dak
Een museum binnenlopen zonder een tentoonstelling te bezoeken. Afspreken, lezen, schuilen of over de stad uitkijken zonder iets te moeten bestellen. In de voormalige Citroëngarage aan het Brusselse kanaal krijgt de stad een bijzondere openbare ruimte bij met een panoramaterras op 43 meter hoogte.
Aan het Saincteletteplein trekt de glazen ronding van de voormalige Citroënshowroom nog altijd de aandacht. Het complex uit 1933–1934 was een monument voor de auto; straks brengt het mensen bijeen rond kunst, architectuur en het dagelijks leven. KANAL–Centre Pompidou krijgt tentoonstellingszalen, werkplaatsen, een bibliotheek, podia en horeca. Maar wie alleen even wil binnenlopen, is evenzeer welkom. Van het gebouw is 20.000 m2 zonder toegangsbewijs te gebruiken.
Eind november is de officiële opening. We lopen nu voor Roofs al even rond in dit aan Centre Pompidou gelieerde museumgebouw. We beginnen in de showroom. De 24 meter hoge ruimte van glas en staal wordt een overdekt stadsplein. Grote delen van de gevel op de begane grond kunnen open, zodat binnen en buiten elkaar ontmoeten. Hier kan een concert plaatsvinden of een installatie staan, maar de ruimte mag ook eenvoudig beschikbaar blijven. Niet iedere vierkante meter hoeft voortdurend een vastomlijnd programma te hebben.
BINNENSTRATEN
Achter de showroom ontvouwt zich de voormalige garage. Atelier Kanal, de samenwerking van noAarchitecten, EM2N en Sergison Bates architects, heeft de industriële schaal als uitgangspunt genomen. Twee bestaande assen vormen achttien meter brede binnenstraten, met toegangen aan vier zijden. Ze verbinden de verschillende functies én de omliggende stad. Op de verdieping loopt het openbare gebied verder, langs plekken om te zitten, te werken of rond te dwalen. Daar krijgt de gedachte van een stukje stad concreet vorm. Een museumbezoek vraagt doorgaans om een besluit: een kaartje kopen, een tentoonstelling kiezen, tijd vrijmaken. KANAL biedt ook ruimte aan het ongeplande bezoek. Kinderen kunnen naar de binnenspeelplek, anderen zoeken de bibliotheek op of nemen ergens plaats. Er zijn vrij te gebruiken zitmeubels, gratis wifi en drinkwaterpunten. Wie niets koopt, heeft hier toch iets te zoeken. Ook fysiek moet de drempel laag zijn: het hoofdgebouw krijgt toegankelijke entrees en liften naar alle verdiepingen. De kunst krijgt ondertussen haar eigen, zorgvuldig ingerichte omgeving. Binnen de grote industriële ruimte zijn drie nieuwe bouwvolumes opgenomen voor het kunstmuseum, Kanal Architecture en gezamenlijke voorzieningen. Zo kunnen de eisen aan klimaat en akoestiek per functie worden ingevuld, terwijl de ruimtelijkheid van de oude garage herkenbaar blijft.
ARCHITECTUUR ALS GESPREKSONDERWERP
Onderweg ontmoeten we Kanal Architecture, de instelling die voorheen CIVA heette. Hier wordt architectuur niet alleen getoond als een verzameling bijzondere gebouwen. Landschap en stedelijke ecosystemen horen er evenzeer bij. Artistiek directeur Nikolaus Hirsch verbindt die onderwerpen aan maatschappelijke vraagstukken, zoals gezondheid, energie en de manier waarop architectuurgeschiedenis wordt geschreven. Het gebouw biedt daarmee ook een plek om na te denken over de stad die buiten de ramen ligt. In het kunstmuseum kan KANAL bovendien putten uit de collectie van het Parijse Centre Pompidou. De samenwerking loopt tot 2031 en omvat bruiklenen, gezamenlijk ontwikkelde tentoonstellingen en inhoudelijke expertise. De openingstentoonstelling ‘A truly immense journey’ brengt ruim 350 werken bijeen uit onder meer de collecties van Pompidou en KANAL.
DE STAD ALS PANORAMA
Tot slot gaan we omhoog. Via de showroom zijn de bovenste verdiepingen per trap en lift bereikbaar. Boven restaurant Jeanne ligt op de zevende verdieping de rooftopbar. Het daklandschap beslaat 850 m2 en bestaat uit drie opeenvolgende omgevingen: een glazen binnenruimte met bar, een gedeeltelijk overdekt buitengedeelte en een open ‘scheepsdek’. Daarmee biedt het dak verschillende manieren om buiten te zijn, afhankelijk van weer en gezelschap. De bar biedt bij een zittend diner plaats aan 63 gasten; het volledige rooftopgebied kan ongeveer 300 mensen ontvangen. Hier wordt de wandeling dóór het gebouw een blik óver Brussel. De Noordwijk, het historische centrum en het Atomium tekenen zich af aan de horizon. Het panorama-terrasisvrijtoegankelijk.Ookopdezehoogte blijft dus ruimte beschikbaar voor bezoekers die alleen willen kijken. Wie langer wil blijven, kan bij de rooftopbar terecht voor een drankje en kleine gerechten. Het publieke gebouw eindigt met een uitzicht voor iedereen.
KANAL opent op 28 november 2026. De 30.000 gratis tentoonstellingskaartjes voor het openingsweekend waren binnen 24 uur allemaal gereserveerd. Wie achter het net viste, kan toch naar binnen: de overige publieke ruimtes en het doorlopende openingsprogramma blijven dat weekend zonder reservering toegankelijk.
BOUWPARTIJEN KANAL BRUSSEL
Opdrachtgever: Stichting KANAL
Architectuur: Atelier Kanal: noAarchitecten, EM2N en Sergison Bates architects
Hoofdaannemers: BPC en CIT Blaton
Coördinerend architect uitvoering: Bureau Bouwtechniek
Installaties voor luchtbehandeling, verwarming en koeling: Equans
Renovatie platte daken: Zolderse Dakprojecten (ZDP)
(Bronnen bouwpartijen: projectinformatie van de betrokken bedrijven. CIT Blaton