Nieuwe asbestregels raken ook de dakdekker
Naar verwachting verandert vanaf maart 2027 de regelgeving voor werkzaamheden met asbest ingrijpend. Er komt een vergunningplicht voor alle bedrijven die asbest verwijderen, de bestaande risicoklassen verdwijnen en de eisen aan opleidingen veranderen. Ook dakdekkersbedrijven die slechts incidenteel met asbest te maken krijgen, moeten zich voorbereiden.
Asbest mag al sinds 1993 niet meer worden toegepast in de Nederlandse bouw, maar het materiaal is nog lang niet uit onze gebouwen verdwenen. Vooral op agrarische bedrijfsgebouwen, loodsen en oudere bijgebouwen liggen nog asbestcementen golfplaten. Ook bij renovatie van platte daken kunnen asbesthoudende materialen worden aangetroffen, bijvoorbeeld in oude dakconstructies, doorvoeren of installaties.
Wie aan zulke daken werkt, moet rekening houden met strenge veiligheids-voorschriften. Vanaf 2027 veranderen die voorschriften op belangrijke punten.
Op 22 september 2026 stemde de Eerste Kamer in met een wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet. Daarmee wordt de weg vrijgemaakt voor een nieuw vergunningstelsel voor asbestwerkzaamheden. De aanleiding is een aangescherpte Europese Asbestrichtlijn, die werknemers beter moet beschermen tegen blootstelling aan asbestvezels. De nieuwe regels gaan naar verwachting in maart 2027 in. De exacte datum en de verdere uitwerking in het Arbobesluit moeten nog worden vastgesteld.
VERGUNNING VOOR IEDEREEN
De opvallendste verandering is de invoering van een vergunningplicht. Momenteel mogen bedrijven bepaalde werkzaamheden met asbest uitvoeren zonder daarvoor gecertificeerd te zijn. Dat geldt voor werkzaamheden in risicoklasse 1, waarbij de blootstelling aan asbestvezels onder de wettelijke grenswaarde blijft. Werkzaamheden in risicoklasse 2 en 2A zijn voorbehouden aan gecertificeerde asbestverwijderingsbedrijven.
In het nieuwe stelsel moeten alle bedrijven die asbest verwijderen over een passende vergunning beschikken. Dat geldt dus niet alleen voor gespecialiseerde saneerders, maar ook voor bijvoorbeeld onderhoudsbedrijven en dakdekkers die incidenteel asbesthoudende onderdelen verwijderen. Er komen drie vergunningtypen: beperkt, basis en uitgebreid. Welke vergunning nodig is, hangt af van de risico’s van de werkzaamheden. Een vergunning aanvragen wordt gratis en de geldigheid is in beginsel voor onbepaalde tijd. Dat betekent overigens niet dat iedere dakdekker voortaan zonder aanvullende eisen asbest mag verwijderen. Afhankelijk van de werkzaamheden blijven eisen gelden voor certificering, opleiding en veiligheidsmaatregelen.
Voor dakdekkersbedrijven die uitsluitend nieuwe dakbedekking aanbrengen nadat een gespecialiseerd bedrijf het asbest heeft verwijderd, is een eigen asbest-verwijderingsvergunning niet automatisch noodzakelijk.
AFSCHEID VAN DE RISICOKLASSEN
Een tweede belangrijke verandering betreft de beoordeling van de werkzaamheden. De vertrouwde risicoklassen 1, 2 en 2A verdwijnen uit het nieuwe stelsel. Daarvoor in de plaats komt een andere benadering, waarbij de verwachte blootstelling aan asbestvezels en de gekozen werkmethode centraal staan.
Een belangrijke rol is weggelegd voor SMART-ns, een nieuw digitaal instrument. De inventariseerder legt daarin vast welke asbesthoudende materialen aanwezig zijn. Het systeem geeft vervolgens aan welk vergunningstype voor de verwijdering nodig is.
De asbestverwijderaar kan met SMART-ns beoordelen welke invloed verschillende werkmethoden en beheersmaatregelen hebben op de verwachte blootstelling. Het uitgangspunt is dat niet alleen aan een grenswaarde wordt voldaan, maar dat de blootstelling zo laag mogelijk wordt gehouden. Voor de praktijk kan dit betekenen dat de keuze van gereedschap, demontagemethode en stofbeperkende voorzieningen nog nadrukkelijker onderdeel wordt van de werkvoorbereiding.
OPLEIDINGEN VERANDEREN
Ook de opleidingseisen worden aangepast. De Europese richtlijn verlangt dat werknemers voldoende zijn opgeleid voor de specifieke werkzaamheden die zij uitvoeren. Er komt een stelsel met erkende opleidingen en een register waarin wordt vastgelegd welke werknemers bevoegd zijn om bepaalde werkzaamheden met asbest uit te voeren. De bestaande persoonscertificering komt te vervallen. Veel werknemers die al met asbest werken, zullen binnen een halfjaar aanvullende scholing moeten volgen. De precieze invulling wordt nog uitgewerkt. Voor dakdekkersbedrijven is het verstandig tijdig te inventariseren welke medewerkers werkzaamheden met asbest uitvoeren en welke opleiding daarvoor straks noodzakelijk is.
NIEUWE MANIER VAN MELDEN
Ook administratief verandert er het nodige. Nieuwe asbestwerkzaamheden moeten na invoering van de regelgeving via het Omgevingsloket worden gemeld. Het bestaande Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) wordt geleidelijk uitgefaseerd. Voor werkzaamheden die al vóór de invoering zijn gemeld of gestart, geldt een overgangsperiode van zes maanden. Bedrijven die binnen een maand na inwerkingtreding een vergunning aanvragen, krijgen eveneens zes maanden om volledig aan de nieuwe eisen te voldoen. Voor bestaande gecertificeerde asbestverwijderaars wordt de overgang daarmee vereenvoudigd. Bedrijven zonder certificaat kunnen, afhankelijk van het vergunningtype, meer tijd krijgen om aan de certificeringseisen te voldoen.
VOORAF GOED VASTLEGGEN
Een dakrenovatie waarbij asbest wordt aangetroffen, vraagt nu al om zorgvuldige voorbereiding. Bij gebouwen van vóór 1994 moet vóór relevante werkzaamheden worden onderzocht of asbest aanwezig is. De inventarisatie en de voorgeschreven verwijdering moeten plaatsvinden voordat de overige dakwerkzaamheden veilig kunnen beginnen. Het nieuwe vergunningstelsel maakt het extra belangrijk om vooraf vast te leggen wie verantwoordelijk is voor de asbestverwijdering en welke werkzaamheden
het dakdekkersbedrijf zelf uitvoert.
Voor opdrachtgevers en aannemers is bovendien van belang dat asbestverwijdering, vrijgave en aansluitende dakwerkzaamheden goed op elkaar worden afgestemd. Onduidelijkheid over verantwoordelijkheden kan leiden tot vertraging, extra kosten en veiligheidsrisico’s. De wijzigingen betekenen overigens niet dat er alsnog een algemeen verbod op bestaande asbestdaken komt. Een eerder voorgesteld landelijk asbestdakenverbod is niet ingevoerd. De nieuwe regels hebben in de eerste plaats betrekking op veilig werken met asbest, niet op een verplichting om alle bestaande asbestdaken te vervangen.
TIJD OM VOOR TE BEREIDEN
De komende maanden moeten de laatste uitvoeringsregels duidelijk worden. Voor bedrijven die regelmatig asbesthoudende daken renoveren, is het verstandig om de ontwikkelingen nauwlettend te volgen. Ook bedrijven die asbestverwijdering standaard uitbesteden, doen er goed aan hun werkprocessen en afspraken met onderaannemers tegen het licht te houden. De boodschap is helder: de nieuwe regelgeving verandert niet alleen de papieren verplichtingen, maar ook de manier waarop asbest-werkzaamheden worden voorbereid, uitgevoerd en gecontroleerd. Wie daar tijdig op inspeelt, voorkomt dat een dakrenovatie in 2027 onverwacht stil komt te liggen.