Ook het hellende dak kleurt groen
Een groendak hoeft niet plat te zijn. Ook op hellende daken verschijnen steeds meer mogelijkheden om begroeiing toe te passen. Een appartementencomplex in Oirschot laat zien hoe dat eruit kan zien. Tegelijkertijd komen er systemen op de markt die aansluiten op de vertrouwde praktijk van het pannendak. Op 9 november presenteert het Nationaal Dakenplan een nieuwe handreiking over integrale dakkwaliteit voor hellende daken en Gebouwschil Nederland werkt aan een richtlijn begroeide hellende daken.
Een groen dak verandert de uitstraling van een gebouw. Zeker bij een hellend dak, dat vaak goed zichtbaar is vanaf de straat, wordt de begroeiing onderdeel van de architectuur. Maar opdrachtgevers kijken ook naar de bijdrage die een dak kan leveren aan een groenere leefomgeving.
Vegetatie kan regenwater vasthouden en de afvoer vertragen. Daarnaast kan verdamping bijdragen aan verkoeling en bieden bloeiende planten voedsel en leefruimte aan insecten. Hoe groot die bijdrage is, hangt onder meer af van de begroeiing, de opbouw en de omstandigheden ter plaatse.
Een hellend groendak vraagt wel om een andere aanpak dan een plat dak. Water stroomt sneller af en het pakket moet bestand zijn tegen krachten die de begroeiing en het substraat naar beneden trekken. Ook zon, wind en droogte stellen eisen aan de planten en aan het beheer.
GROENE KROON IN OIRSCHOT
Aan de Achterstebocht in Oirschot kreeg een appartementencomplex een hellend groendak van circa 350 m2. Sempergreen paste er het systeem Pitchedgreen Airflow toe. Volgens de leverancier wordt dit dampopen systeem rechtstreeks op de panlatten bevestigd en vormt het een waterkerende groendakschaal. De begroeiing geeft het gebouw een groene kroon die met de seizoenen mee verandert.
Bij het project is ook aandacht besteed aan de watervoorziening. Samen met HB Watertechnologie werd een automatisch irrigatiesysteem aangebracht. De beplanting wordt op afstand gemonitord en de watertoevoer kan worden afgestemd op de omstandigheden op het dak. Dat is vooral van belang tijdens langere droge perioden, wanneer regenwater niet voldoende is om de vegetatie gezond te houden.
Voor het vergroenen van hellende daken zijn inmiddels verschillende systeem-oplossingen beschikbaar. Leveranciers als Optigrün, ZinCo en Nophadrain bieden groendaksystemen voor uiteenlopende dakhellingen. Ook Groendak bv heeft zich gespecialiseerd in het begroenen van schuine en steile daken. Afhankelijk van de dakhoek en de constructie worden bijvoorbeeld vegetatiematten, afschuifbeveiliging met platen, netten of draagprofielen en voorzieningen voor irrigatie toegepast. Welk systeem geschikt is, hangt af van het ontwerp en de omstandigheden op het betreffende dak.
EEN GROENE DAKPAN
Ook Nelskamp ontwikkelde een oplossing voor het vergroenen van hellende daken. Het bedrijf brengt LivingRoof onder de aandacht: een voorbegroeide dakpan die gecombineerd kan worden met reguliere betonpannen. Het systeem is volgens de leverancier geschikt voor dakhellingen van 25 tot 50 graden en wordt voorzien van verschillende soorten sedum. In de systeemopbouw geeft Nelskamp een verzadigd gewicht van circa 60 kg/m2 op. Dat maakt duidelijk waarom bij de keuze voor een groendak ook de draagkracht van de constructie moet worden beoordeeld. De leverancier adviseert bovendien een irrigatiesysteem.
Volgens Harold Kock van Nelskamp vraagt een groen dak om een andere benadering dan een gewoon pannendak. De begroeiing is levend materiaal: levering en verwerking moeten goed op elkaar worden afgestemd en ook daarna blijven water geven en onderhoud aandacht vragen. In de verwerkingsinstructies adviseert Nelskamp minimaal tweemaal per jaar onderhoud.
VAN ONTWERP TOT ONDERHOUD
Wie een hellend dak wil vergroenen, doet er goed aan al vroeg met alle betrokken partijen om tafel te gaan. Welke dakbelasting is mogelijk, ook wanneer het pakket verzadigd is met water? Hoe worden de begroeiing en het substraat tegen afschuiven beschermd? Hoe worden nok, goot, dakranden en doorvoeren veilig en waterkerend uitgevoerd? En welke eisen gelden voor brandveiligheid en veilig onderhoud?
Minstens zo belangrijk is de vraag wie na oplevering verantwoordelijk is voor inspectie, onderhoud en eventuele irrigatie. Een groen dak is immers pas geslaagd als het ook op langere termijn zijn functies kan blijven vervullen.
Op maandag 9 november lanceert het Nationaal Dakenplan tijdens de partnermiddag in het stadhuis van Zoetermeer de nieuwe Handreiking integrale dakkwaliteit voor hellende daken. Voor iedereen die met de mogelijkheden van het hellende dak aan de slag wil, is dat een uitgelezen aanleiding om zich verder in de samenhang tussen ontwerp, uitvoering en beheer te verdiepen. Gebouwschil Nederland heeft de richtlijn hellende begroeide daken in voorbereiding.
Een groendak vraagt om een goede afstemming tussen ontwerp, uitvoering en onderhoud. Richtlijnen en handreikingen helpen daarbij: ze maken technische eisen en praktijkkennis toegankelijk en laten zien welke keuzes nodig zijn voor een veilig en duurzaam resultaat. Door van elkaars ervaring te leren, kunnen betrokken partijen fouten en herstelkosten voorkomen. Juist bij nieuwe toepassingen, zoals begroeiing op hellende daken, bieden zulke handvatten houvast om met vertrouwen verder te bouwen aan een groenere leefomgeving.