Is arbo in orde?
Column Adri Frijters
Bij een bedrijfsovername wil de overnemende partij weten hoe het bedrijf ervoor staat. Die partijen vinden certificaten leuk, maar zijn echt geïnteresseerd in de prestaties. Wilt u uw bedrijf van de hand doen, dan zullen er dus bewijzen moeten zijn dat het bedrijf in orde is. Dan gaat het dus niet om wat je ziet, maar om wat je doet. Een opdrachtgever is vaak tevreden met een VCA-certificaat of een trede op de Veiligheidsladder. Bij overname is er meer nodig. Dat betekent dat je het bedrijf moet kennen. Je moet weten en kunnen laten zien hoe het bedrijf het doet. Hoe de processen lopen en wat er gedaan wordt om het bedrijf draaiend te houden. Dat betekent ruim van tevoren de stand van zaken analyseren en waar nodig verbeterplannen opstellen. Daarna volgt een periode van hard werken aan het verbeteren en vasthouden en vastleggen van de verbeterde werkwijze. Dit betreft alle domeinen. Denk dan aan kwantiteit, kwaliteit, financiën maar ook aan het domein veilig en gezond werken. Ook het arbodomein moet in orde zijn. Laten we de belangrijkste criteria uit de Arbowet langslopen. Er moet een RI&E zijn en er mogen geen gevaren zijn die niet worden aangepakt. In het plan van aanpak of in het arbojaarplan wordt aangegeven hoe de gevaren worden aangepakt.
De RI&E moet door een gecertificeerde arbodeskundige, bijvoorbeeld uw eigen arbodienst, zijn geaccordeerd. Zijn er minder dan 25 medewerkers, dan mag de RI&E een erkende branche-RI&E zijn. Deze hoeft niet getoetst te worden (www.rie.nl/over-rie/toetsen). Het bedrijf moet een contract hebben met een arbodienst voor o.a. verzuimbegeleiding. Naast de RI&E moet er ook van alle werkzaamheden een RI&E zijn. Dit noemen we gemakshalve een taakrisicoanalyse (een TRA). Deze hoeft niet getoetst te zijn, tenzij deze is opgenomen in de RI&E. De TRA moet wel passen bij de werkzaamheden die worden uitgevoerd. Eén algemene TRA die op alle bouwplaatsen wordt gebruikt, voldoet dus niet. Een V&G-plan is weliswaar niet voor alle bouwplaatsen verplicht, maar als je alle TRA’s bundelt ontstaat er een werkbare handreiking voor de direct leidinggevende en dit kun je een V&G-plan noemen. Werk je op de bouwplaats samen met meerdere partijen, dan is een V&G-plan verplicht en bestaat het uit alle TRA’s die op de bouwplaats voorkomen. Uit de VCA kent u de toolboxen. Deze zijn ook wettelijk verplicht. In de wet noemen we het gewoon voorlichting en instructie (V&I). Hierbij is het van groot belang dat ook de V&I direct is toe te passen in de praktijk. Als de TRA goed is, kan V&I hierop worden gebaseerd. De commentaren van de medewerkers tijdens de V&I zijn heel zinvol. Hiermee kan de TRA worden bijgesteld.
Tijdens de V&I is er dus een wisselwerking tussen de leidinggevende en de medewerkers. Beide brengen hun kennis in en het resultaat is geïnformeerde medewerkers, een betere TRA en, niet onbelangrijk, afspraken over het veilig en gezond kunnen uitvoeren van de werkzaamheden. Dit is de taakinstructie. Uiteraard moet de werknemer op de werkplek niet aan zijn lot worden overgelaten. In de wet heet dit toezicht. Laten we het hier controle en correctie noemen. Indien er afwijkingen van de instructie worden gezien, moet corrigerend worden opgetreden. Het kan zijn dat de instructie niet goed was, dan moet de TRA worden aangepast. Het kan ook zijn dat de medewerker het niet goed heeft begrepen, dan moet de taakinstructie worden herhaald. Mogelijk is het dan zinvol om wat meer dwingende afspraken te maken met de medewerkers. De medewerker zelf maakt, voor hij aan een taak begint, zelf ook een analyse van de gevaren die bij het werk aan de orde kunnen zijn. In VCA-termen een LMRA. Hij gaat na of deze gevaren voldoende beheerst zijn. Zijn er naar de mening van de werknemer gevaren die niet acceptabel worden door het volgen van de taakinstructie, dan moet hij dit terugkoppelen. Als het om ernstige gevaren gaat, dan heeft hij het recht het werk te onderbreken tot de gevaren voldoende zijn weggenomen. Dit is geen werkweigering, maar zorgen dat je heel thuiskomt: dat er geen ongelukken gebeuren. Bij een bedrijfsovername moet ook arbo in orde zijn. Evalueer ook als er geen overname gepland is het arbobeleid en zorg dat arbo in orde is. Dit is het laatste nummer van Roofs in 2026. Het is een goede gewoonte bij de jaarwisseling terug te kijken en vooruit te blikken, goede voornemens te maken. Een evaluatie van de wijze waarop met V&G wordt omgegaan kan een mooi startpunt zijn. Ik wens u een heel mooie en veilige jaarwisseling toe en voor 2027 een nog veiligere en gezondere werkomgeving. In de column vindt u aanknopingspunten om terug te kijken.
P.S. ongebruikelijk en mogelijk ongepast, maar op www.a3-a.nl onder ‘middelen’ staan enkele handreikingen en onder ‘informatie ‘ staat achtergrondinformatie op het domein veilig en gezond werken.