Roofs 2026-02-66 Het bijzondere dak van het Bashteel treinstation in Gizeh, Egyte

Het bijzondere dak van het Bashteel treinstation in Gizeh, Egypte

Het splinternieuwe Bashteel treinstation (Upper Egypt Railway Station) in Gizeh is het nieuwste én inmiddels ook het grootste spoorwegstation van Egypte; bedoeld om het overvolle Ramses-station in het centrum van Caïro te ontlasten. Het werd in oktober 2024 geopend, waarna het in november 2024 in gebruik werd genomen. 

Tekst: Joep Klerx

Bashteel is strategisch gelegen in het noorden van Gizeh, op de westelijke Nijloever, precies tussen het oude hoofdstation Ramses en het station Gizeh. Het dient als nieuw eindpunt voor alle treinen van en naar Opper Egypte, zodat deze niet langer hoeven door te rijden tot in het drukke stadscentrum. Daarmee vormt het station een essentiële schakel in de modernisering van het Egyptische spoor: reizigers naar het zuiden krijgen een modern aankomst- en vertrekpunt, terwijl de verkeers- en reizigersdruk in hartje Caïro verlicht wordt. Het project – gestart in 2020 en gegund aan het Egyptische bouwconcern Hassan Allam Holding – is voltooid in slechts vier jaar tijd. Met een totale investering van circa LE 2,5 miljard (Egyptische pond) is Bashteel gerealiseerd als een state-of-the-art ov-hub die ruim 250.000 passagiers per dag kan verwerken.

FARAONISCHE SYMBOLIEK IN MODERN JASJE

Op het eerste gezicht oogt het Bashteel-station als een eigentijdse Egyptische tempel. Het ontwerp is namelijk sterk geïnspireerd op de Oud-Egyptische architectuur, maar dan verwezenlijkt met moderne materialen en technieken. Vier imposante obelisken markeren het hart van het gebouw – een directe verwijzing naar faraonische monumenten die hier een symbolische én functionele rol spelen. In twee van deze zuiltorens komen namelijk de liften uit. Daarnaast verrijst in het midden van de stationshal een gigantische glazen piramide van zo’n 40 meter hoog, die het gebouw direct een herkenbaar silhouet geeft. Deze piramide – met een basisoppervlak van circa 6.000 m² – is een van de grootste glazen piramides in de wereld. Het glazen volume is niet alleen een blikvanger die herinnert aan de piramides van Gizeh, maar functioneert ook als 
overkapping voor de centrale hal. Overdag stroomt het zonlicht overvloedig door de piramide de stationsruimte binnen, en ’s avonds geven geïntegreerde verlichting en glazen gevels het gebouw een bijna magische gloed.

De engineering hiervan vormde een flinke technische uitdaging: de constructie moet bestand zijn tegen wind, warmte-uitzetting en de zeldzame regenval, terwijl hij toch zo transparant mogelijk moet zijn. Het resultaat mag er zijn – de piramide en de omliggende dakvlakken overspannen moeiteloos de perrons en hallen, zonder zware balken in het zicht. De piramide rust niet op een traditionele kern of dragende toren, maar is op meerdere punten verankerd in de dakstructuur eromheen. Een soort zwevende kroon, als je van beneden naar boven kijkt. En omdat het glas zoveel mogelijk ononderbroken is geplaatst, zonder zichtbare spanten of zware kozijnen, voelt de hele constructie licht en open, ondanks het feit dat je onder een bakbeest van staal en glas staat. Ook de rest van het gebouw ademt geschiedenis met  een moderne twist. Neem de voorgevel: een rij gigantische zuilen met bloemvormige kapitelen, een verwijzing naar de tempel van Karnak. Daarboven massieve betonstructuren die verdacht veel weg hebben van oude tempelpylonen en op gevels en binnenwanden duiken 
traditionele decoraties, zoals gevleugelde zonneschijven en hiërogliefachtige motieven op, wat het station de aura van een museum geeft. Het is subtiel, net genoeg om te snappen: hier stap je iets binnen dat groter is dan alleen een station.

En toch is het allesbehalve ouderwets. Tussen al die symboliek zie je net zo goed staal, glas en led-verlichting. De glazen piramide die uit het dak omhoogsteekt, zou niet misstaan in een futuristisch museum. En die spanning tussen toen en nu voel je overal. Bashteel is gebouwd in de geest van de farao’s, maar met de technieken van nu. Je stapt binnen in een eerbetoon aan duizenden jaren geschiedenis, en tegelijk in een stationshal waar je smartphone moeiteloos verbindt met wifi. Daarmee is het gebouw evenveel een historisch verhaal als een modern vervoersknooppunt.

FACILITEITEN EN FUNCTIES

Bashteel is meer dan een treinstation alleen; het complex is opgezet als een compleet vervoers- en servicecentrum. Het hoofdgebouw beslaat ongeveer 31.000 m² grondoppervlak en heeft vier bouwlagen (inclusief een onder- grondseverdieping) met in totaal ruim 112.000 m² vloeroppervlak. Daarin huist een divers programma. In de kelder bevindt zich een parkeergarage voor ca. 250 auto’s. Op de begane grond ligt de ruime stationshal met loketten en wachtruimtes, maar ook de toegang tot een volledig geïntegreerd winkelcentrum. Dit commercieel centrum strekt zich uit over drie verdiepingen (begane grond plus eerste en tweede etage) en omvat meer dan 160 winkels op een oppervlak van circa 22.900 m². Hier kunnen reizigers en bezoekers winkelen en eten, vergelijkbaar met een moderne luchthaven-terminal. Op de bovenste etages van het station is in totaal ongeveer 66.500m²gereserveerd voor administratieve ruimtes, bedoeld voor zowel spoorwegdiensten als commerciële kantoren. Het station zal tevens een viersterrenhotel herbergen, zodat treinreizigers van ver desgewenst direct bij het station kunnen overnachten. Ook aan de geest is gedacht: op het stationsterrein staat een moskee die plaats biedt aan 500 gelovigen – een handige voorziening voor zowel buurtbewoners als reizigers die tijdens het wachten willen bidden. De kernfunctie blijft uiteraard het faciliteren van treinreizen. Bashteel Station beschikt over 12 perrons die plaats bieden aan zowel langeafstandstreinen als stop-treinen. Daarnaast is één van de sporen voorzien als goederenspoorlijn met een eigen perronsectie voor het laden en lossen van vracht. Opgeteld hebben alle perrons een totale lengte van bijna 3,9 kilometer, zodat meerdere lange treinen tegelijk kunnen halteren. Het station is uitgerust met 28 loketten en 10 zelfbedienings-automaten voor kaartverkoop, waarmee de reizigersstroom vlot verwerkt kan worden. Bij de ingangen staan 14 veiligheidspoortjes en 86 automatische toegangspoorten tot de perronzones, vergelijkbaar met de check- 
in in moderne metrosystemen. Verder is de hele terminal voorzien van realtime reisinformatie op elektronische schermen, een modern omroepsysteem, bagagescanners bij alle ingangen, en uitgebreide camerabewaking (ruim 1.200 camera’s in totaal) vanuit een centrale controlekamer. Uiteraard is het complex volledig geklimatiseerd (belangrijk in het hete Egyptische klimaat) en is er gratis wifi beschikbaar voor de reizigers. 

Ook op spoorwegtechnisch vlak is Bashteel hypermodern. Direct naast de reizigersperrons zijn uitgebreide werk- plaatsfaciliteiten aangelegd voor onderhoud aan locomotieven en rijtuigen. Het stationsterrein omvat twee grote werkplaatscomplexen: een locomotievendepot van ca. 3.800 m² (capaciteit tot 24 locomotieven per dag) en een rijtuigwerkplaats van 22.000 m² (goed voor 140 rijtuigen per dag). Hier worden treinen gereinigd, bijge- tankt en gerepareerd, wat de betrouwbaarheid van de dienstregeling ten goede komt. Een eigen wasstraat voor treinen en diverse tanks (brandstof en water) zijn eveneens op het terrein aanwezig. Verder heeft het station meerdere parkeervoorzieningen: naast de al genoemde ondergrondse garage is er een zeslaagse parkeertoren gebouwd met plaats voor meer dan 1.000 auto’s. Ook is op het voorterrein een busstation ingericht met haltes voor 50 bussen en minibussen tegelijk, zodat treinreizigers gemakkelijk kunnen overstappen op regionaal vervoer. 

BETEKENIS EN TOEKOMSTPERSPECTIEF

Het Bashteel Hoofdstation is opgezet als een toekomst bestendig mobiliteitsknooppunt dat niet alleen de spoorverbindingen verbetert, maar ook als katalysator dient voor stedelijke ontwikkeling in Gizeh. Het volledige stationsproject beslaat ongeveer 24 hectare land (ca. 239.000 m²), waarmee het meer dan drie keer zo groot is als het klassieke Ramses-station in Caïro. Deze 
schaalvergroting was noodzakelijk om de groeiende reizigersaantallen richting Opper-Egypte te kunnen accommoderen. Waar Ramses-station dagelijks circa 20% van alle Egyptische treinreizigers moest verwerken en daardoor berucht was om zijn drukte, kan Bashteel dit nu overnemen in een ruimer opgezet en beter bereikbaar gebied. Volgens planning zullen de meeste zuidwaartse treindiensten (naar steden als Beni Suef, Minya, Luxor, Aswan) voortaan in Bashteel beginnen en eindigen, terwijl Ramses-station in het centrum vooral voor overige richtingen blijft functioneren. Voor de hoofdstad betekent dit eenverlichting van het verkeer rond het Ramsesplein en een spreiding van de reizigersstromen.Al met al is het Bashteel Hoofdstation een unieke combinatie van infrastructuur en architectuur. Het is een reusachtig vervoersknooppunt dat historiserend en iconisch van vorm, maar efficiënt en toekomstgericht in gebruik is. Met zijn uitgestrekte daken, moderne faciliteiten en knipoog naar de faraonische glorie, is het station niet alleen een logistieke hub maar ook een publieksvriendelijk icoon. De eerste maanden na opening hebben laten zien dat het publiek het station met bewondering gebruikt – velen maken er foto’s van de hal met de piramide en obelisken, alsof men zich in een tijdcapsule bevindt. Bashteelbelooft daarmee niet alleen het spoorwegnet te verbeteren, maar ook een nieuw hoofdstuk in de Egyptische architectuur te markeren, waarin verleden en toekomst onder één dak samenkomen.