Roofs 2026-06-06 Aurora: een nieuw dak boven een oud icoon aan de Amsterdamse Stadhouderskade

Aurora: een nieuw dak boven een oud icoon aan de Amsterdamse Stadhouderskade

Aan de Stadhouderskade in Amsterdam staat een gebouw dat de stad al meer dan zestig jaar vertrouwd is. De gebogen gevel, de slanke lijnen, de lichte plint op afgeronde kolommen: het Auroragebouw van architect Piet Zanstra is een modernistisch ankerpunt op de drukke kruising van Centrum, Zuid en West. Nu ondergaat het pand een van de meest ingrijpende renovaties in zijn bestaan; en bovenop het bestaande volume verrijst een nieuwe daklaag die veel meer is dan een extra verdieping.

Tekst: Joep Klerx

ONTWERP

Het Auroragebouw werd gebouwd in twee fasen, in 1959–1961 en 1966, als hoofdkantoor voor levensverzekerings-maatschappij Aurora. Architect Piet Zanstra – in 1961 bekroond met de Berlageprijs – ontwierp een gebouw met een elegantie die zijn tijd ver vooruit was. De dunne gevelbanden en smalle raamstroken benadrukken de hoogte en geven het gebouw visueel een kleinere schaal dan het in werkelijkheid heeft. Die kwaliteit had Erfgoedvereniging Heemschut er in 2022 van overtuigd een spoedaanvraag voor gemeentelijk monument in te dienen, en die aanwijzing werd dat jaar ook verleend.

DUURZAAMHEID

Eigenaar UBS Asset Management vroeg projectontwikkelaar Being om het gebouw toekomst bestendig te maken. Nadat huurder Booking.com het pand in 2023 verliet, ontstond de ruimte voor een grondige aanpak. Het ontwerpteam – KAAN Architecten als hoofdarchitect, met DGMR als adviseur, IMd Raadgevende Ingenieurs als constructeur en Building Services voor de installaties – ging aan de slag met een ambitie die ver boven het gemiddelde renovatieniveau uitstijgt. Aurora moet het eerste Paris Proof monument van Amsterdam worden: een gebouw waarvan de CO2uitstoot, zowel tijdens de bouw als in gebruik, binnen het DGBC-koolstofbudget blijft. Bouwer Van Wijnen Amsterdam voert het werk uit in drie gelijktijdige 
bouwstromen; oplevering staat gepland voor de zomer van 2026.

TECHNIEK

De meest zichtbare ingreep is de nieuwe dakopbouw, die aansluit op de deels gesloopte en opnieuw opgebouwde bovenste verdieping. Maar voor het zover was, moest Van Wijnen een logistiek probleem oplossen dat de omvang van het project goed illustreert. Frank Alberts, Adjunct-directeur Renovatie & Transformatie: “De grootste uitdaging was wel de grote kraan die we gebruiken: die konden we eerst niet kwijt. Uiteindelijk hebben we deze met een nog grotere kraan op het dak van het gebouw geplaatst. We hebben daarvoor ‘s nachts de hele trambaan af moeten laten zetten, met de bovenleidingen eraf, om zo de klus te klaren.” De locatie aan de Stadhouderskade, met een tramlijn direct langs het pand, liet geen andere keuze. Materialen worden opgeslagen op een externe locatie; de bouwplaats zelf is zo efficiënt mogelijk ingericht. Tegelijkertijd lopen er drie bouwstromen naast elkaar: de historische voorgevel wordt schoongemaakt en gedeeltelijk vernieuwd – de natuurstenen delen worden gerepareerd, alle kozijnen en puien vervangen – terwijl binnenin de hele indeling opnieuw wordt gemaakt en aan de achterzijde een geheel nieuwe constructie wordt toegevoegd.

EEN NIEUW HART AAN DE ACHTERKANT 

De meest ingrijpende nieuwbouw speelt zich af aan de achterzijde van het gebouw. In een hoek van acht bij acht meter die jarenlang onbenut was, verrijst een vide-achtige staalconstructie met houten vloeren en een nieuwe glazen gevel met groen erin. Els Verpoorten, Commercieel Manager bij Van Wijnen Amsterdam: “Dit is echt nieuwbouw en wordt dus toegevoegd 
aan het gebouw. Ook hebben we een gedeelte van de dakverdieping gesloopt. Deze wordt opnieuw opgebouwd aansluitend op de nieuwbouw.” Die verticale serre verbindt straks de verdiepingen visueel met elkaar en met buiten. Samen met de groene dakterrassen en de nieuwe dakopbouw ontstaat zo een samenhangend geheel van buitenruimtes en ontmoetingsplekken – van de openbaar toegankelijke koffiebar aan de Overtoomzijde tot aan het dak.

GROEN DAK, GROENE AMBITIE 

Het dakwerk is uitgevoerd door Oranjedak. Het bovendak – het moeilijkste onderdeel – bestaat uit drie verschillende dakopbouwen. Boven de technische ruimte midden op het dak ligt een conventionele opbouw met twee lagen Wédéflex D4 op een isolatiepakket van gemiddeld 270 mm en een zelfklevende damremmer. De rest van het bovendak is geschikt gemaakt voor intensief gebruik, met Isomix Plus als vlakke isolatielaag. Het L-vormige overstek heeft een lichtere opbouw met EPS-isolatie en PE-folie. De 214 zonnepanelen zijn bevestigd op een frame met ballast, zodat de dakconstructie niet hoeft te worden doorboord.

Dat het dak er zo strak bij ligt, is niet vanzelf gegaan. Meters horizontale stalen liggers staken op verschillende hoogtes uit de constructievloer omhoog; die moesten eerst worden opgevuld met EPS 100 voordat de dakopbouw kon beginnen. Midden op het dak zat bovendien een opening voor de bouwkraan, wat betekende dat het isolatiepakket in twee fases moest worden aangebracht: eerst rondom de opening, en pas na verwijdering van de kraan kon het laatste stuk worden afgemaakt. Ook de dilataties – het gebouw is immers in twee fases gebouwd – vroegen om houten opstanden en een zorgvuldige waterhuishouding. Op het dak van de eerste verdieping legde groenspecialist Ginkel Groep een combinatie van sedum, lage beplanting en bomen aan, die water vasthoudt en de warmteabsorptie vermindert.

SAMENWERKING

De renovatie van Aurora is niet alleen technisch complex, maar vraagt ook om intensieve samenwerking op de bouwplaats. De mensen van Van Wijnen Amsterdam, Oranjedak en andere gespecialiseerde partijen moeten hun werkzaamheden voortdurend op elkaar afstemmen. Dat begint al bij de engineering. Van Wijnen werkt met 3D-scans en -modellen 
waarin de bestaande situatie en nieuwe onderdelen nauwkeurig over elkaar worden gelegd. Voor de dakdekkers betekent dit dat dakbedekking, de nieuwe staalconstructie op het dak, de isolatie, groen, waterretentie, aansluitingen en opstanden uiteindelijk één systeem moesten vormen. De samenwerking tussen Van Wijnen en Oranjedak staat bovendien niet op zichzelf: beide bedrijven werken al jarenlang samen aan complexe multifunctionele daken. Juist bij Aurora blijkt hoe belangrijk het is dat de verschillende disciplines niet ná elkaar, maar mét elkaar bouwen.

VEILIGHEID

Bij het werken op de hoogste verdieping kon gebruik worden gemaakt van een tijdelijke randbeveiliging die later is vervangen door een permanente balustrade. Met alle samenkomende bouwstromen en de geringe opslagcapaciteit had veilig werken hoge prioriteit. Wanneer Aurora zijn deuren opent, zal het een gebouw zijn dat de Amsterdammer al kende, en toch volledig nieuw aanvoelt. De vertrouwde gevel, de gebogen hoek, de afgeronde kolommen: ze zijn er nog. Maar boven op dat vertrouwde silhouet staat nu een laag die het gebouw klaarstoomt voor de volgende zestig jaar. Wij denken dat Zanstra, die zijn tijd ver vooruit was, het wel zou begrijpen.  

PROJECTGEGEVENS

• Project: Aurora, Amsterdam
• Locatie: Stadhouderskade / Overtoom, Amsterdam
• Opdrachtgever: UBS Asset Management / Being Development
• Architect: KAAN Architecten
• Constructeur: IMd Raadgevende Ingenieurs
• Adviseur: DGMR (bouwfysica, brandveiligheid,duurzaamheid, BREEAM)
• Installaties: Building Services
• Aannemer: Van Wijnen Amsterdam
• Dakdekker: Oranjedak
• Groenspecialist: Ginkel Groep
• Oppervlak: ca. 11.800 m²
• Zonnepanelen: 214 stuks
• Certificering: BREEAM Excellent (beoogd),energielabel A++++
• Projectperiode: 2024–2026
• Oplevering: zomer 2026