Een goed dakpakket onder een goed groendak
Of het nou gaat om een lichtgewicht sedumdak of een gevarieerde daktuin die afgestemd is op de lokale flora en fauna, voor elk groendak geldt: de dakopbouw moet in orde zijn. En hoe intensiever het groene dak, hoe hoger de eisen aan de onderconstructie. Keesjan Bakker en René Jansen van Soprema en Marijn van Rossum van Earth Kweek lichten toe waar je bij de dakopbouw aan moet denken.
Tekst: Nolanda Klunder
“Als je over groene daken praat is het uitgangspunt dat je nooit de primaire functie van een dak uit het oog mag verliezen: waterdichting. En daar komt veel bij kijken”, zegt René Jansen, Area Sales Manager bij Soprema. “Expertise, samenwerking binnen de keten en goed contact tussen de partijen zijn essentieel. Organisaties als Rooftop Revolution en het Nationaal Dakenplan spelen daarin een belangrijke rol, bijvoorbeeld met de NDP Handreiking integrale dakkwaliteit, een document over het goed uitvoeren van multifunctionele daken.” Onder een groendak zit een zorgvuldig uitgedacht dakpakket, weten experts. We spreken over die dakopbouw met deskundigen van Soprema en Earth Kweek.
ADVIES OVER DAKOPBOUW
Met een Nederlands marktaandeel van 45% en vestigingen in meer dan 90 landen behoeft Soprema geen toelichting. In dit verband is de website Sopracity een mooi voorbeeld van hoe het bedrijf adviseert over de opbouw van multifunctionele daken. Keesjan Bakker, Adviseur Dakoplossingen bij Soprema, vertelt: “Op die website staat een stad weergegeven met uiteenlopende gebouwen. Bij aanklikken wordt de juiste dakopbouw getoond, met een detailtekening voor de architect en de mogelijkheid om alle documenten te downloaden die bij die opbouw horen, van dampremmer tot en met de toplaag, inclusief de bestekteksten en de BIM-modellen.”
BIOBASED GROENDAK
Earth Kweek in Utrecht is, met vier medewerkers die zo’n 1500 m2 groendak per jaar aanleggen, gericht op particulieren die verder willen gaan als het om duurzaamheid gaat. Oprichter en eigenaar Marijn van Rossum vertelt: “Wij leveren een groendaksysteem dat volledig bestaat uit natuurlijke materialen. Dat systeem heeft een drainagelaag van geëxpandeerde kurk, met schapenwol voor voedingsstoffen en waterbuffering en een substraat van gebroken dakpannen, biochar en
veenloos compost. Daarop kunnen we sedumbeplanting of wilde bloemen aanbrengen of een ‘natuurdak’ met bloemen, sedum, houtsnippers en boomstammen. De planten zijn biologisch geteeld in onze eigen kwekerij op Goeree-Overflakkee. De kurk is een restproduct van de productie van kurken voor wijnflessen in Portugal. Dat materiaal is vermalen en gestoomd tot kurkkorrels. Die zijn heel poreus, dus zorgen voor een goede afwatering. Bij biobased materialen kunnen er veranderingen optreden tijdens de levensduur van de materialen. We gaan ervanuit dat kurk vijftig jaar meegaat, maar zo
lang bestaan we nog niet. Daarom houden we altijd een strook vrij aan de zijkanten, zodat het water aan de zijkanten kan blijven weglopen als de drainagefunctie zou verminderen. We hebben nu acht jaar ervaring met het systeem en zien dat het goed blijft functioneren.”
INTENSIEF OF EXTENSIEF
Maakt het uit voor de dakopbouw of je een intensief of een extensief groendak wil aanleggen? In de eerste plaats gaat dat over draagkracht. Van Rossum: “Bij een rijkere en meer gevarieerde beplanting heb je een dikkere substraatlaag en een grotere waterbuffer nodig. Dat betekent een zwaardere belasting. Overigens kan je uitstekend groene daken aanleggen met dun substraat en irrigatie, maar dan zie je over het hoofd dat het substraat meer functies vervult dan voor de beplanting
alleen. Voor insecten is een dikker substraat beter. Veel vlindersoorten bijvoorbeeld overwinteren als rups of pop op een bepaalde diepte.” Jansen haakt aan: “In de nieuwe vakrichtlijnen van VEBIDAK wordt nauwkeurig omschreven wat bij een
multifunctioneel dak minimaal nodig is. Daarin worden twee typen onderscheiden. Type A zijn de zware multifunctionele daken zoals groendaken met veel substraat, daken waarbij het bij calamiteiten heel lastig wordt om de lekkage te vinden omdat demontage veel werk is. Daarnaast is er type B, de lichtere multifunctionele daken die eenvoudiger gedemonteerd kunnen worden, zoals het modulaire systeem van Earth Kweek. De twee typen vereisen een andere dakopbouw. De vakrichtlijn stelt dat je zware multifunctionele daken moet uitvoeren als een compactdak, waarbij de hele constructie aan elkaar verkleefd wordt, zodat lekkage nauwelijks mogelijk is. Bij lichte multifunctionele daken is dat niet nodig. Bij die lichtere daken adviseren wij altijd een verkleefde dampremmer, liefst waterdicht, met een onderlaag die ook waterdicht is.” Hij vervolgt: “Ook hier is samenwerking en overleg essentieel. Voor de keus van de materialen willen we weten wat voor groendak het wordt. De vakrichtlijnen geven aan dat je ook PVC, TPO of EPDM onder een groendak kunt aanleggen, maar wij adviseren bij voorkeur bitumen, omdat dat dikker is en bij een eventuele lekkage makkelijker te repareren dan de kunststoffen.”
ONDERCONSTRUCTIE
Bij de aanleg van een groendak moet de onderconstructie dus goed bekeken worden op geschiktheid. Van Rossum: “Voor de draagkracht van het dak gebruiken we een rekentool. Bij een betondak is ons lichtgewicht systeem sowieso geen probleem.
Bij twijfel adviseren we om een constructeur in te schakelen. We kijken ook altijd naar leeftijd en staat van de dakbedekking. Is die niet optimaal, dan adviseren we om die eerst te vervangen. Verder informeren we of er in het verleden problemen zijn geweest met het dak of bijvoorbeeld de isolatie, om een idee te hebben of er iets zou kunnen spelen met het dakpakket dat eerst onderzocht moet worden.”
Jansen: “Wij willen alles van het dak zien voor we adviseren. Daarvoor maken we een insnijding in het dak om de volledige dakopbouw in kaart te brengen. Is de onderconstructie van hout, staal, beton, houtwolcement? Welke dampremmer is gekozen? Tot 15 jaar geleden werd de dampremmende laag zelfs wel eens achterwege gelaten. Dan krijg je inwendige condensatie in het dakpakket. Verder willen we weten: welke isolatie is er, hoe dik is die, is die nog droog, hoe is die bevestigd, is het een losliggend systeem, is het verlijmd? En is de waterdichting kunststof of tweelaags bitumen? Die héle
constructie willen we weten voordat wij advies geven, want die bepaalt of er een groendak op kan, of dat er eerst een thermische renovatie nodig is, of dat het zelfs noodzakelijk is om te slopen tot aan de bouwkundige onderconstructie, indien er geen dampremmer is en de isolatie nat geworden is. Wij willen alles zien, voor alles wat we erop doen, of het nou een groen, rood, blauw of geel dak moet worden.”
ALLE ASPECTEN
“Bij een groendak gaat het dus niet alleen over draagkracht, maar over alle aspecten van de dakopbouw en de vraag of de gekozen dakbedekking geschikt is voor een groendak”, zegt Bakker. “Er wordt wel eens vergeten wat er allemaal komt kijken bij een goed groendak: denk ook aan de bouwkundige details zoals dakopstanden en het opgaand werk met het oog op de
hoogte van het groendak, de waterafvoer, de juiste mate van afschot zodat er geen plassen blijven staan onder een sedumdak.” Jansen besluit: “Wij raden aan om de draagkracht van de onderconstructie en de grootte van de waterafvoer capaciteit te laten doorrekenen door een constructeur, zodat het hele pakket onder het groen goed geregeld is. En als het dan allemaal klopt, dan zie je wat er voor moois mogelijk is. Vroeger waren daken zwart. Nu kan er zo veel meer.”