Rome werd niet in één dag gebouwd
(Column Benno Nijenhuis)
Maar als ze toen een AI-projectmanagementtool hadden gehad, was de planning er waarschijnlijk wél vroegtijdig af geweest. Taken netjes aangemaakt, activiteiten strak verdeeld, mijlpalen visueel gemaakt. Van het opstarten van de republiek tot en met een vooruitziende blik. Het is ironie en mooi tegelijkertijd, de advertentie van Asana. Asana is een projectmanagementsysteem dat, net als veel cloudsoftware (Canva, Adobe, Figma), AI inmiddels diep heeft geïntegreerd. In theorie zou de bouwsector, of specifieker: de dakenbranche, hier moeiteloos op moeten aansluiten. We zijn goed in organiseren. In structureren. In calculeren, plannen, dashboards voor dakmanagement bouwen en processen vastleggen. Dus waarom voelt aansluiten bij deze ontwikkeling dan toch zo ongemakkelijk? Misschien omdat we dreigen te vervallen in AI-washing. Of moet ik zeggen: AI toevoegen. Een slimme zoekfunctie hier, een chatbotje daar, een automatisch rapportje elders. Meer een vorm van marketing automation dan van echte kunstmatige intelligentie.
ECHTE VERANDERING WERKT ANDERS
AI is geen softwarevraagstuk, maar een gedragsvraagstuk. Het gaat niet over tools, maar over keuzes. Over durven beslissen vóórdat de noodzaak zich aandient. En over het accepteren dat bestaande structuren misschien niet meer passen bij wat eraan komt. Dat vraagt niet alleen om proactiviteit, maar vooral om gedragsverandering. En ja, dat is ongemakkelijk. De dakenbranche is van nature conservatief. Niet uit onwil, maar uit vakmanschap. We werken met bewezen systemen, bekende materialen en vertrouwde processen. Dus blijven we liever bij wat werkt dan bij wat nog niet volledig bewezen is. Begrijpelijk. Maar precies dat maakt onze sector kwetsbaar voor echte disruptie. Kunstmatige Intelligentie kan hier wel degelijk waarde toevoegen: minder hiërarchie, lagere faalkosten en vooral het vermijden van verlieslatende projecten. Met andere woorden: meer zingeving en meer autonomie. Maar stap dus niet in de valkuil van AIwashing. Bestaande software krijgt een nieuw label, een futuristische interface en een aantrekkelijk marketingverhaal. In de kern verandert er weinig, behalve de duiding. Echte AI is geen extra laag; het is een herontwerp van hoe werk georganiseerd is. Van werkvoorbereiding tot inkoop, van kwaliteitscontrole tot klantcommunicatie. Niet om mensen te vervangen, maar om het werk slimmer en effectiever te maken.
DE URGENTIE WORDT ALLEEN MAAR GROTER
Vergrijzing is geen trend meer, maar realiteit. Vakmensen stromen sneller uit dan ze instromen, terwijl de vraag naar woningbouw, renovatie en verduurzaming blijft groeien. We willen meer doen, met minder mensen, tegen lagere faalkosten. Dat is geen efficiëntievraagstuk meer. Dat is een ontwerpfout. De prefabsector laat dat scherp zien. Technisch zijn we uitstekend in staat om in hoog tempo woningen te produceren. Alleen lopen die woningen vervolgens vast in een vergunningenstelsel dat is ingericht op controle, niet op snelheid. Juist daar kan AI het verschil maken: door vergunningprocessen voorspelbaar, toetsbaar en grotendeels geautomatiseerd te maken. Zodat bouwen kan versnellen, zonder kwaliteit of zorgvuldigheid te verliezen. Kunstmatige intelligentie wordt pas echt interessant wanneer het de sector laat draaien. Niet door efficiënter hetzelfde te doen, maar door andere vragen te stellen. Waarom plannen we nog zoals tien jaar geleden? Waarom accepteren we faalkosten als systeemgegeven? En waarom is BIM nog steeds niet breed ingevoerd in de dakenwereld? AI kan hierin versnellen. Maar alleen als we durven loslaten. Loslaten van vaste rolverdelingen, lineaire fasering en vooral het idee dat controle gelijkstaat aan zekerheid. De vraag blijft of AI dé bewezen route is voor verandering in de dakenbranche. Misschien leent het zich er wel helemaal niet voor. Maar zelfs dan is het verstandig dit onderwerp op de agenda te houden. Want Rome stortte niet in door een gebrek aan planning, maar door het uitblijven van aanpassing. En dat risico is vandaag opnieuw aanwezig.