Roofs 2026-02-78 Hoofdrol voor het rieten dak
Met deze gastenverblijven in centraal Oekraïne herontdekken de ontwerpers van YOD de Oekraïense traditionele huizen ‘hata-mazanka’ door transparantie, licht en een dak dat de blikvanger van het project is.
Een Oekraïense hata-mazanka is een traditionele plattelandswoning die vooral voorkwam in Oekraïne in de 18e en 19e eeuw. Het woord hata betekent huis, mazanka verwijst naar het insmeren of bepleisteren van de muren. Deze huizen werden gebouwd met lokale en goedkope materialen. De wanden bestonden meestal uit een houten raamwerk of gevlochten takken, die vervolgens werden bedekt met een mengsel van klei en stro. De buitenkant werd vaak witgekalkt, wat niet alleen hielp tegen de hitte, maar ook stond voor netheid en bescherming. Het dak was doorgaans bedekt met stro of riet. Binnen bevond zich een grote lemen oven, de pich, die werd gebruikt voor koken en verwarming. De hata-mazanka was eenvoudig van opzet, maar goed aangepast aan het klimaat: warm in de winter en koel in de zomer. Tegenwoordig zijn deze huizen vooral te zien in openluchtmusea en worden ze regelmatig herontdekt als inspiratie voor duurzame, ecologische woningen. Zo ook door de ontwerpers van de YOD Group uit Kiev. Zij vertaalden het streven naar licht en netheid in volledig transparante glazen gevels, terwijl het dak – bewust oversized – het belangrijkste architectonische gebaar van het project wordt. De sculpturale vorm definieert een sterke, direct herkenbare silhouet, die zowel een traditionele hoge hoed als een oversized paddenstoel oproept die uit het landschap oprijst. “Onze filosofie van het ontwerp gaat verder dan werken met lokale materialen of vertrouwde vormen – het gaat om het ontdekken van de essentie van een plek en het ontcijferen van de culturele betekenissen,” legt Volodymyr Nepiyvoda, mede-eigenaar en managing partner van YOD Group, uit. “We bestudeerden het beeld van het traditionele Oekraïense huis, destilleerden de kernkenmerken en interpreteerden ze door onze eigen bril om een hedendaags architectonisch object te creëren.”
EMOTIONELE ERVARING
De ruimtelijke indeling is georganiseerd rond een centraal betonnen blok met de badkamer. Aan weerszijden bevinden zich de slaapkamer en de woonkamer. De woonkamer heeft een minimalistische open haard, een hedendaagse verwijzing naar het traditionele Oekraïense fornuis. De afwezigheid van een televisie is een bewuste keuze. Het bekijken van de levende vlam door de ronde opening van de open haard en het constant visueel contact houden met de omringende natuur stimuleert informatieve detox en emotioneel herstel. Overdag ontstaat door de glazen gevels de indruk dat het massieve rieten dak boven het landschap zweeft. Het ononderbroken glas versterkt het gevoel van onderdompeling in de natuur, waardoor het landschap een integraal onderdeel wordt van de emotionele ervaring. Het binnenoppervlak van de dakkoepel is bekleed met houten dakpannen die verwijzen naar traditionele houten dakpannen die historisch op Oekraïense daken werden gebruikt. De dakkoepel heeft een hoogte van 10 meter. Het gastenverblijf heeft een oppervlak van 50 m2. De YOD Group is een architectuur- en ontwerpstudio gespecialiseerd in hospitality- en vrijetijdsprojecten. Sinds de oprichting in 2004 door Volodymyr Nepiyvoda en Dmytro Bonesko, realiseerde het bureau meer dan 200 projecten wereldwijd en won het meer dan 30 internationale prijzen.