Boeien, binden en begeleiden
‘Boeien, binden en begeleiden: de toverwoorden om personeel te behouden’ was de kop van een artikel van Techniek Nederland. Datzelfde geldt voor de hele bouwsector, maar zeker voor de sector hellende daken. Want hoe ga je als bedrijf om met de krapte op de arbeidsmarkt en hoe behoud je je personeel? Hoe zorg je ervoor dat de mensen die invloed hebben op een opleidingskeuze, zien dat bouw en techniek een slimme keuze is? Hieronder een aantal belangrijke ontwikkelingen op de arbeidsmarkt waar bedrijven samen over zouden kunnen nadenken en manieren waarop de publieke opinie kan worden beïnvloed.
Tekst: Piet Jacobs, voorzitter SVGO – Gaan in de Bouw
Dat bouw en techniek boeiend, afwisselend en bovenal belangrijk zijn, hoeven we je niet te vertellen. Het zijn vakgebieden waarin je tot in de verre toekomst een prima boterham kunt verdienen, waarin je steeds opnieuw wordt uitgedaagd en met nieuwe technieken mag werken.
ZIJ-INSTROMERS, ARBEIDSMIGRANTEN, STATUSHOUDERS EN VROUWEN
Er zijn veel extra vakmensen in de bouw en techniek nodig. Natuurlijk blijft de werving van jong technisch talent belangrijk, maar we moeten ons ook richten op zij-instromers, arbeidsmigranten, statushouders en vrouwen. Verschillende doel-groepen die allemaal een andere benadering nodig hebben en die nodig zijn om te voorkomen dat onze economie vastloopt. Vakmensen zijn veel te lang ondergewaardeerd geweest in onze samenleving. Gelukkig zien we dat dit langzaam verandert. Steeds meer mensen beseffen dat de keuze voor een opleiding en baan in de bouw en techniek weleens een heel slimme zet kan zijn: leuk, afwisselend werk dat ertoe doet, carrièremogelijkheden en werkgarantie tot in de verre toekomst. Maar hoe zorg je ervoor dat iemand voor het vak kiest en dat personeel gemotiveerd blijft en voor je wil blijven werken?
Hiervoor is een cultuuromslag noodzakelijk. Zaken waarop eerder een duidelijk ‘nee’ het antwoord was, zoals parttime werken of werken op andere tijden, moeten opnieuw tegen het licht worden gehouden. Een aanzienlijk deel van de nieuwe werknemers komt tegenwoordig via zij-instroom. Een bedrijf dat investeert in opleidingsmogelijkheden, de mogelijkheid biedt om parttime of op andere tijden te werken, zijn personeel persoonlijke begeleiding geeft en inclusiviteit op de werkvloer serieus neemt, zal het in de toekomst waarschijnlijk winnen van het meer traditionele bedrijf. Er is nu al een enorm tekort aan vakmensen en dat kan verder oplopen. We zullen met elkaar niet alleen de instroom via het bouw- en techniekonderwijs, maar vooral ook zij-instromers moeten omarmen. Voor een aantal beroepen, zeker in de dakbedekkings-branche, komt nu al ongeveer 70 procent van de nieuwe werknemers via deze weg. Daar ligt een enorm potentieel en tegelijkertijd een uitdaging.
WE MOETEN VOORAL DE OUDERS ENTHOUSIASMEREN
We moeten al op de basisschool beginnen. Elke leerling zou daar in aanraking moeten komen met bouw en techniek, met duidelijke leerdoelen. Ook moeten we af van het beeld dat praktische beroepen minder zouden zijn dan theoretische beroepen. We moeten dus niet alleen de kinderen enthousiasmeren, maar vooral ook de ouders, die veel invloed hebben op de opleidingskeuze van hun kind. Er is al een kentering gaande, maar er zijn nog steeds veel kinderen die liever praktisch dan theoretisch leren en door hun omgeving toch min of meer richting dat laatste worden gepusht. Ouders zouden zich moeten realiseren dat hun kind met een praktische opleiding vaak een veel beter carrièrepad kan hebben dan bijvoorbeeld in een kantoorbaan.
VROUWEN KUNNEN OOK EEN BELANGRIJK DEEL VAN DE OPLOSSING ZIJN
Dat geldt met name voor de opgave van de energietransitie: woningen moeten aardgasvrij worden gemaakt of voorzien van (hybride) warmtepompen en zonnepanelen, kantoorgebouwen moeten naar energielabel C, heel Nederland moet worden uitgerust met een oplaadinfrastructuur en dat is nog maar een deel van de opgave. Meer vrouwen in de techniek kunnen het tekort aan technici voor een deel oplossen. De technieksector wordt ook steeds aantrekkelijker voor vrouwen: het vak wordt breder, innovatiever en digitaler. In plaats van zwaar materiaal komt er steeds meer slimme techniek en de maat-schappelijke betekenis van het vak neemt toe. De verwachting is dan ook dat de trend van meer vrouwen in de techniek de komende jaren doorzet.
BOEIEN, BINDEN EN BEGELEIDEN
Er is nog een wereld te winnen als we streven naar meer diversiteit in de branche. Dat is goed voor de sfeer, de creativiteit én de productiviteit. Modern werkgeverschap, waarbij bijvoorbeeld de mogelijkheid wordt geboden om parttime of op afwijkende tijden te werken en jezelf te blijven ontwikkelen, werpt echt zijn vruchten af. Zowel vrouwen als mannen vinden het belangrijk dat werk en privé meer in balans zijn. Oprechte aandacht voor werknemers en het bieden van ontwikkelings-mogelijkheden: zo houd je werknemers beter vast. Boeien, binden en begeleiden.
STATUSHOUDERS EN ZELF OPLEIDEN
Ook statushouders kunnen een bijdrage leveren. In de installatietechniek zijn inmiddels meer dan 300 statushouders opgeleid en dat mes snijdt aan twee kanten: statushouders kunnen aan het werk en een bestaan opbouwen én we dringen het tekort aan vakmensen terug. Gelukkig zien we steeds vaker dat niet alleen opleidingsbedrijven, maar ook bedrijven zelf aan de slag gaan met het promoten van het vak en het opleiden van personeel. Steeds meer ondernemers geven presentaties op basisscholen of onderwijsbeurzen, of nodigen leerlingen uit groep 7 en 8 en hun ouders uit om bij het bedrijf te komen kijken. Op jonge leeftijd enthousiasme creëren voor een mooi vak is belangrijk.
SAMEN KOM JE VERDER
Dit alles maakt het werken binnen de gespecialiseerde beroepen, waaronder het vak van dakdekker op hellende daken, uitdagend. Tegelijkertijd is het werk iets waarin je met trots kunt laten zien wat je als vakman kunt presteren. Onder het motto ‘alleen ga je sneller, samen kom je verder (en ben je sterker)’ hebben branchevereniging GNL en de Aannemers-federatie Nederland Bouw en Infra met het project Gespecialiseerde Beroepen 2030 de handschoen al opgepakt. Heeft u hierin interesse of wilt u deelnemen? Neem dan gerust contact op met mij, Piet Jacobs, branchevereniging GNL of de AFNL.