Golfclub Liemeer krijgt glooiend zinken dak
Aan de rand van Nieuwveen ligt een clubhuis dat al jaren een herkenningspunt vormt voor golfers en bezoekers van Golf- & Countryclub Liemeer. Het gebouw met zijn oorspronkelijke golvende houten kapconstructie lijkt bijna op te gaan in het omliggende landschap van fairways en waterpartijen. Maar achter die opvallende vorm ging al langere tijd een technisch probleem schuil: het bestaande dak lekte op meerdere plaatsen en was toe aan een ingrijpende renovatie.
Die renovatie resulteerde in een volledig nieuw zinken felsdak dat inmiddels als een sculpturaal landschap boven de golfbaan ligt. Het project, uitgevoerd door Duinkerke Dak & Zink samen met diverse gespecialiseerde partners, laat zien hoe ambachtelijk zinkwerk, moderne detaillering en complexe dakvormen samenkomen in één integraal ontwerp. Projectleider Martien Post begeleidde het project van begin tot eind en kijkt tevreden terug op het project: “Iedereen is positief over wat het geworden is”, zegt hij.
ONTWERP
Het clubgebouw van Liemeer is architectonisch allesbehalve standaard. De oorspronkelijke kapconstructie bestaat uit gelamineerde houten liggers met een expressieve, golvende vorm die verwijst naar het glooiende landschap van de golfbaan. Oorspronkelijk was het dak afgewerkt met red cedar shingles, maar die bleken uiteindelijk onvoldoende bestand tegen het Nederlandse klimaat. “Door het klimaat trokken de shingles krom en dat veroorzaakte enorme lekkages”, zegt Post. “Daardoor moest worden gezocht naar een nieuwe dakafwerking die lichter was dan dakpannen, technisch betrouwbaar én passend bij de bijzondere architectuur van het gebouw.”De keuze viel uiteindelijk op een blank zinken felsdak. Volgens Post werd in eerste instantie nog gekeken naar andere materialen, maar zink bleek esthetisch en technisch het beste aan te sluiten op de organische vorm van het gebouw.
Juist de glooiende lijnen maken het project bijzonder. Het dak bestaat uit een krachtig waaiervormig lijnenspel van rondingen, getoogde banen en vloeiende overgangen. Het blanke zink versterkt die vormwerking nog verder en laat het gebouw bijna als een landschapselement ogen. Tijdens de engineering werd uitgebreid gekeken naar de richting van de felsbanen. Een verticale baanrichting bleek technisch niet haalbaar vanwege de complexe glooiingen en waterafvoer. “Bij die rondingen krijg je dat met verticale banen nooit op de juiste manier waterdicht”, aldus Post. “Uiteindelijk werd gekozen voor een uitgekiend systeem van horizontale en getoogde banen die optimaal aansluiten op de rondlopende dakvlakken.”
TECHNIEK
De renovatie ging veel verder dan alleen het vervangen van de dakbedekking. Het volledige dakpakket werd opnieuw opgebouwd en tegelijkertijd beter geïsoleerd. Omdat de dakvorm sterk glooit, kon niet uitsluitend met harde isolatie worden gewerkt. “Met zachte isolatie kun je natuurlijk veel beter met rondingen mee”, legt Post uit. “Gekozen is voor een combinatie van zachte en harde isolatie, waarbij de zachte isolatie is toegepast op de gebogen dakvlakken.” Daarboven werd een volledig geventileerde dakopbouw aangebracht. Op de bestaande dampdichte folie bracht Duinkerke Dak & Zink vervolgens de isolatie, daarna een open folie en een regelwerk van circa tien centimeter hoog. Daaroverheen werden ruwe houten delen aangebracht als stabiele onderconstructie voor het zink.
“Het zink is geventileerd aangebracht”, zegt Post. “Daardoor kan condensvocht altijd wegstromen en blijft de houten constructie droog. Een goede ventilatie is essentieel voor de levensduur van een zinken dak.”Bijzonder complex bleek de detaillering rond de ronde dakkapel boven de entreepartij. Op sommige plekken moesten banen worden gekoppeld via kleine segmenten en overlappende verbindingen om waterdichtheid te garanderen. Ook het grote ronde dakvlak kent een uitdaging. De lengte van de felsbanen vroeg aandacht. Hier lopen ze over een lengte van bijna twintig meter door. Toch mochten de banen volgens de BRL-richtlijnen maximaal twaalf meter lang zijn vanwege windbelasting en vervormingsrisico’s. Daarom is gekozen voor het opbouwen van de banen in kortere, in elkaar gehaakte delen. Opvallend is dat het project nauwelijks digitaal werd uitgewerkt. “Het gaat allemaal met potlood en papier”, vertelt Post. Elke baan werd handmatig uitgezet en ingemeten. Die ambachtelijke aanpak sluit goed aan bij het karakter van traditioneel felswerk.
SAMENWERKING
Hoewel het project sterk leunt op vakmanschap, was samenwerking minstens zo belangrijk. Rondom het clubhuis werkten verschillende gespecialiseerde partijen nauw samen om het complexe dak te realiseren. Voor de houtconstructie werkte Duinkerke Dak & Zink samen met bouwbedrijf L&D. “Ik besteed het voorwerk liever uit aan een timmerman, die heeft daar toch meer oog voor”, zegt Post. “De timmerlieden realiseerden de complexe ronde onderconstructies waarop het zink uiteindelijk werd aangebracht. Daarnaast waren onder meer Van Breukelen Dakdekkers, installateurs, steigerbouwers en leveranciers van bliksembeveiliging betrokken bij het project. “Vooral de logistieke afstemming vroeg aandacht, omdat het clubgebouw deels in gebruik bleef tijdens de werkzaamheden.” “We hebben altijd goed moeten overleggen waar iedereen bezig was”, vertelt Post. Dankzij die samenwerking kon het project zonder grote verstoringen worden uitgevoerd.
Ook de zetterij speelde een belangrijke rol. “De zinken onderdelen werden in meerdere transportfasen prefab geproduceerd en op afroep geleverd. Daarbij werkte Duinkerke samen met vakmensen die zowel ervaring hadden in de productiehal als op het dak zelf. Die vertaalt de praktijk van buiten naar binnen”, zegt Post over een ervaren medewerker in de zetterij.
VEILIGHEID
Veiligheid speelde gedurende het hele project een belangrijke rol. Het dak bevindt zich deels boven water en bestaat uit complexe rondingen en hoogteverschillen. Daarom werd het volledige gebouw rondom voorzien van maatwerksteigerwerk door JS Steigerbouw. Voor de aanvoer van materialen werd gebruikgemaakt van gespecialiseerde autolaadkranen. Grote zinken banen en prefab onderdelen konden daarmee veilig omhoog worden gebracht zonder extra hijsinstallaties op het dak. “Zo’n partner is eigenlijk onmisbaar”, aldus Post. Het vaste montageteam bestond uit drie tot vier zinkwerkers, aangevuld met extra vakmensen tijdens piekmomenten. In totaal werkten ongeveer zeven tot acht mensen vanuit Duinkerke Dak & Zink aan het project, die ook zorgden voor de zinken dakgoten en hemelwaterafvoer.
DUURZAAMHEID
Het nieuwe zinken dak betekent niet alleen een technische verbetering, maar ook een flinke verduurzaming van het clubgebouw. Dankzij de extra isolatie presteert het dak aanzienlijk beter dan de oude constructie. Bovendien heeft zink van nature een zeer lange levensduur. “Als je een goed dak maakt met een goede onderconstructie, kan het bij wijze van spreken honderd jaar meegaan”, zegt Post. “Ook circulariteit speelt een rol. Zink is vrijwel volledig recyclebaar en kan na gebruik opnieuw worden omgesmolten tot nieuw bouwmateriaal. Volgens Post blijft ook het onderhoud beperkt zolang ventilatie en detaillering goed zijn uitgevoerd. De golfclub investeerde de afgelopen jaren al in verdere verduurzaming van de accommodatie en de golfbaan. Het nieuwe dak sluit daar naadloos op aan. Met de combinatie van de expressieve houten draagconstructie, hoogwaardige zinken afwerking en verbeterde isolatie heeft Golfclub Liemeer opnieuw een iconisch clubgebouw gekregen dat zowel technisch als architectonisch klaar is voor de toekomst.
BOUWGEGEVENS:
Opdrachtgever: Golf- en Countryclub Liemeer
Hoofdaannemer: Duinkerke Dak & Zink
Timmerbedrijf: Bouwbedrijf L&D
Zinkwerk: Duinkerke Dak & Zink
Zinkleverancier: NedZink
Steigerwerk: JS steigerbouw
Plat dak: Van Breukelen loodgieters & dakbedekkingen